Akut İrtifa Hastalığı


Yükseğe, Yüksekte, Haydin Toroslar’a diye diye sizi dağlara çıkmaya teşvik ediyorum. Çıkarken lütfen bu bilgileri de yanınızda götürün. Büyük faydasını göreceksiniz. Bu yazıdaki tıbbi açıklamalar her zaman olduğu gibi Dr. Oktay Öktem ’e (https://www.facebook.com/oktay.oktem) aittir.
Uyarı : Açıklamalar çok yüksek ortam dağcıları, pilotlar vb. yüksek irtifa meslekleri için yeterli değildir. Hobi için yüksek irtifaya çıkanlar için yazılmıştır.
Konuyla ilgilenenler bilirler. Geçen sene Mesut Doğan (https://www.facebook.com/mesut.dogan ) Ve İshak Can (https://www.facebook.com/ishak.can )dünyanın en yüksek geçidi KhardungLa’ yı aştılar. KhardungLa kuzey-batı Hindistan’ın Keshmir Ladach bölgesinde 5600 metre yüksekliğinde bir geçit. Geçitteki tabelada ‘’Burada 20 dakikadan fazla kalmayın’’ yazılı. Mesut ve İshak’ın o günkü programı hepsi hepsi 70 kilometrelik Leh-Manali yolunda Sarchu’ya ulaşmak. Ama yol öyle bir yol ki, motosikletle 20 kilometreyi ancak 5 saatte alıyorlar. KhardungLa dan sonra 5300 metrede ikinci bir geçit olan Thaglangla aşıp 4800 metredeki bir vadide konak alanına geliyorlar. Burası kamyoncuların falan konakladığı çadırların olduğu bir yer. Ama akşam olmuş, daha 35 kilometre yolları var. Oracıkta konaklamaya karar veriyorlar. Şimdi Mesut’un ağzından dinleyelim : Çadırları kurduk. İnanılmaz bir yorgunluk hissi var. İki adım yürüsen nefes nefese kalıyorsun. Nasıl bir baş ağrısı. Anlatılamaz. Sabahtan beri açım, ama tek bir lokma yiyemiyorum. İştahsızlık ve acaip bir üşüme üstüne de nefes darlığı, öksürük. Sabah olsun diye dua ediyorum. Vücudum uyumak istiyor ama uyumak mümkün değil. Tir tir titriyorum. Kalkıp yakındaki Yurki çadırına gidip dört tane yorgan aldım ve sarındım. Ancak ısındım. Hemen hemen hiç uyumadan sabahı ettim. Zannediyorum ki İshak uyuyor. Sabah olunca O’nun benden de kötü olduğunu görüyorum. Hindistan’ın Güneyinden iki tane Hintli gezgin var onlar tamamen serilmiş durumdalar. Motosikleti kullanmak mümkün değil. ‘’ Evet işte bu koşullarda orada bir kamyon buluyorlar. İshak’ın motosikletini ve iki Hintliyi yüklüyorlar. Mesut’da arkadan takip ederek 3000 metreye iniyorlar ve belirtiler azalmaya başlıyor, kendilerine geliyorlar. Hikayenin başı ve gerisi Zirveye Yolculuk grubunda okursunuz. (https://www.facebook.com/profile.php…) Bu arada yeri gelmişken Mesut bu maceranın kitabının üzerinde çalışıyor. Yakında büyük bir keyifle okuyacağız inşallah. Bu arada dikkatimi çekti. Yurki bizim Yörüğün karşılığı olsa gerek. Fotoğrafta da Mesut’un yanında yorgancı Yurki’yi görüyorsunuz.
Konumuza dönelim. İşte bu belirtilerin devamında akciğer ödemi ve hatta beyin ödemi ile birlikte çok tehlikeli sonuçlar ortaya çıkacaktır. Elbette Mesut’ ların olayda olduğu gibi herkes farklı seviyelerde etkilenir. Geçirmiş olduğu ya da devam eden hastalıklarından tutun da , yaptıkları mesleğe , yeme içme alışkanlıklarına , kilosuna , o yükseklikte kalma süresine , kondisyonuna , o gün ne yediğine içtiğine , ikamet ettikleri yerin yüksekliğine kadar bir çok faktör etkilidir. Baş ağrısı ,baş dönmesi , yorgunluk ,uyku bozukluğu ,bulantı , kusma ,nefes darlığı ,idrar azalması , bazen kalp çarpıntısı bazen kalbin yavaşlaması , gözlenebilir.
Bu şikayetleri erken tanımlamak hayat kurtarıcı olabilir.
Normal, sağlıklı bir insanda
Yükseklik: 1500 - 3500 m pek sorun çıkarmaz...
Çok Yüksek Ortam :3500 - 5500 metre hayati tehlikelerin başlayabileceği yüksekliktir.
Aşırı Yüksek Ortam : 5500 metreden sonrası ... Bir insan hazırlıksız o 8500 metre yüksekliğe bırakıldığında 1 dakika içinde bilincini kaybedebilir. Yaklaşık 5. dakikada hayatını kaybedebilir.
Masa başından kalkıp böyle bir aktiviteyi gerçekleştirmek çok sağlıklı bir hareket şekli olmayacaktır. Gerçi Toroslar’da ortalama 2000 metrelerde gezindiğimiz için pek sorun olmayacaktır.
Peki bu belirtiler başlarsa ne yapmak lazım?
Hafif şikayetlerde 300 metre daha ağır durumlarda en az 1000 metre irtifa düşmek ve aktiviteyi sonlandırın.
Az hareket mümkünse istirahat edin.
Oksijen tedavisi,Karbohidrat zengin beslenme,
Su içmek durumun düzelmesine yardımcı olabilir.
Korunmak için ise ;
Aktiviteden önce doktor kontrolünden geçmek. Kullandığınız ilaçların ve hastalığınızın yüksek irtifada size etkisini öğrenmek önemli. Kondüsyon eksiğiniz giderilmeli.
Tansiyon ilacı kullananlar ilaçlarını kullanmaya devam edebilirler , Hamileler mümkünse 3500 metre üzerinde uyumamalı. Oksijenin azalması hızlı soluma ve devamında karbondioksitin fazla atılmasına neden olur. Sırası gelmişken yüksek irtifada alkol ve sedatif etkili uyku ilaçları v.s. hayati sorun oluşturabilir.
İnsülin kullananlar şeker ölçüm cihazlarını , hazır şeker , ve ilaçlarını yanında bulundurmalı çevresindeki insanları bu konuda bilgilendirmeliler.
Çocuklar kendilerinde oluşacak belirtileri haber vermede geç kalabilirler dikkatli olunmalıdır.
Göz ameliyatlarının bazılarında oksijen eksikliğine bağlı ödem ve görmede bozulma olabilir. Orta kulak basınç eşitleme sorununa karşı ek sprey ilaçlar yanınızda bulundurmanız gerekebilir.
Ben çürük dişlerimi yüksek irtifada tespit ediyorum. smile ifade simgesi Basınç düşünce diş iltihabı genleşiyor ve sinirlere baskı yapmaya başlıyor ve sonucunda diş ağrısı başlıyor. Ağrı kesici alın yanınıza.

To The Top